Trong quá trình học tiếng Anh, chắc hẳn nhiều bạn đã gặp cụm từ “make up” trong các bài tập, bài đọc hoặc khi giao tiếp. Tuy nhiên, Make up là gì và khi nào nên dùng nó, đó vẫn là câu hỏi khiến nhiều người băn khoăn. Bài viết sau đây sẽ giúp bạn hiểu trọn vẹn mọi ý nghĩa của “make up”, cách sử dụng chính xác trong từng ngữ cảnh và những ví dụ minh họa cụ thể để bạn nắm chắc kiến thức này trong giao tiếp tiếng Anh hàng ngày.
Make up là gì? Định nghĩa cơ bản
Khi make up được sử dụng như một danh từ, nó mang nghĩa là việc trang điểm, sử dụng mỹ phẩm trên mặt. Đây là cách hiểu phổ biến nhất trong đời sống hàng ngày khi mọi người nói về hành động làm đẹp cho gương mặt.
Ví dụ:
- She applied a light make-up before leaving the house.
(Cô ấy trang điểm nhẹ trước khi ra khỏi nhà.)
Ngoài ra, make up còn được dùng để chỉ sự kết hợp của các thành phần tạo nên một tổng thể như trong mô tả tính cách hoặc thành phần của một thứ gì đó.
Ví dụ:
- Her sense of humor is part of her make-up.
(Khiếu hài hước là một phần trong bản chất của cô ấy.)
Khi là cụm động từ (Phrasal Verb), make up có nhiều nghĩa khác nhau tùy theo ngữ cảnh sử dụng, không chỉ đơn giản là “trang điểm”. Điều đó khiến nó trở nên khá đa nghĩa mà người học tiếng Anh cần ghi nhớ. Các nghĩa phổ biến nhất khi make up là động từ gồm:
- Make up = trang điểm: sử dụng mỹ phẩm để làm đẹp.
- Make up = bịa ra, sáng tác: tạo ra điều gì đó không có thật.
- Make up = hợp thành hoặc tạo thành: cái gì được hình thành bởi các phần khác.
- Make up = hòa giải: làm lành sau khi tranh luận.
- Make up for something: bù đắp cho điều thiếu sót.
Như vậy, căn bản make up là gì không chỉ giới hạn ở “trang điểm” mà còn là một cụm động từ đa nghĩa cần phân biệt theo ngữ cảnh.
Các cấu trúc Make Up thông dụng trong Tiếng Anh
Cụm động từ make up là một trong những phrasal verbs “đa nghĩa” gây nhầm lẫn nhất trong tiếng Anh. Dưới đây là từng cấu trúc, ngữ cảnh sử dụng make up:
2.1. Make something up
Nghĩa: Bịa đặt, tưởng tượng hoặc sáng tạo ra một câu chuyện, lý do, thông tin không có thật.
Cấu trúc này thường mang sắc thái không trung thực hoặc ngẫu hứng nhưng không phải lúc nào cũng tiêu cực. Trong văn viết sáng tạo (storytelling), make something up còn mang nghĩa sáng tác.
Ví dụ:
- The child made up a story about a hidden door in the classroom to entertain his friends.
(Đứa trẻ bịa ra một câu chuyện về cánh cửa bí mật trong lớp học để mua vui cho bạn bè.)
- Because he forgot his homework, he quickly made up an explanation that sounded convincing.
(Vì quên làm bài tập, cậu ấy nhanh chóng bịa ra một lời giải thích nghe có vẻ hợp lý.)
2.2. Be made up of/Make up something
Nghĩa: Bao gồm, cấu thành nên một tổng thể.
Ngữ cảnh sử dụng:
- Be made up of → nhấn mạnh thành phần cấu tạo.
- Make up something → nhấn mạnh vai trò đóng góp vào tổng thể.
Hai dạng này khác nghĩa hoàn toàn với “bịa chuyện”, dù hình thức giống nhau.
Ví dụ:
- The final score is made up of attendance, assignments, and a presentation.
(Điểm cuối kỳ được cấu thành từ chuyên cần, bài tập và phần thuyết trình.)
- Volunteers from different backgrounds make up the core of this project.
(Những tình nguyện viên đến từ nhiều hoàn cảnh khác nhau tạo nên nòng cốt của dự án này.)
2.3. Make up for something
Nghĩa: Bù đắp, bù trừ cho một thiếu sót, sai lầm hoặc mất mát trước đó.
Cấu trúc này thường đi kèm với hành động tích cực nhằm cân bằng lại điều tiêu cực đã xảy ra.
Ví dụ:
- He worked overtime all week to make up for his poor performance last month.
(Anh ấy làm thêm cả tuần để bù đắp cho hiệu suất kém của tháng trước.)
2.4. Make up (with somebody)
Nghĩa: Làm lành, hòa giải sau khi mâu thuẫn hoặc cãi vã.
Đây là cấu trúc mang tính cảm xúc – quan hệ, thường xuất hiện trong giao tiếp hằng ngày.
Ví dụ:
- They stopped talking for days, but eventually decided to make up and move on.
(Họ không nói chuyện với nhau suốt nhiều ngày nhưng cuối cùng quyết định làm lành và tiếp tục.)
2.5. Make up to somebody
Nghĩa: Tâng bốc, lấy lòng ai đó (thường là người có quyền lực hoặc ảnh hưởng).
Cấu trúc này thường mang sắc thái không tích cực, ám chỉ hành vi xã giao giả tạo để đạt lợi ích cá nhân.
Ví dụ:
- He keeps making up to the manager instead of focusing on improving his skills.
(Anh ta cứ chăm chăm nịnh sếp thay vì tập trung cải thiện năng lực.)
- Making up to others may bring short-term benefits, but it rarely earns real respect.
(Nịnh bợ người khác có thể mang lại lợi ích ngắn hạn nhưng hiếm khi tạo được sự tôn trọng thật sự.)
2.6. Make up (to somebody) for something
Nghĩa: Đền bù cho ai đó vì một lỗi lầm hoặc bất tiện cụ thể.
Cấu trúc này kết hợp con người + hành động bù đắp, nhấn mạnh trách nhiệm cá nhân.
Ví dụ:
- The company offered a refund to make up to customers for the delayed delivery.
(Công ty đề nghị hoàn tiền để đền bù cho khách hàng vì giao hàng trễ.)
- He cooked dinner to make up to his sister for breaking her laptop.
(Anh ấy nấu bữa tối để đền bù cho em gái vì làm hỏng laptop của cô ấy.)
Phân biệt “Make Up” với “Makeup”
Một điểm dễ gây nhầm lẫn là sự khác biệt giữa make up và makeup, nhất là khi bạn xem các nguồn từ internet. Bạn cần phân biệt:
- Make up (2 từ tách biệt): thường là cụm động từ và được chia theo ngữ cảnh sử dụng như đã trình bày ở phần trên.
- Makeup (viết liền 1 từ): thường là danh từ dùng để chỉ mỹ phẩm trang điểm, ví dụ: lipstick, foundation, eyeshadow….
Hy vọng bạn đã biết rõ Make up là gì, cách dùng thế nào sau những chia sẻ trên. Make up là gì có thể là cụm động từ đa nghĩa hoặc danh từ chỉ việc trang điểm, tùy cách bạn sử dụng trong câu. Đây là một cụm từ rất phổ biến trong tiếng Anh nên việc hiểu đúng và vận dụng linh hoạt sẽ giúp bạn nói và viết tiếng Anh tự nhiên, chính xác hơn mỗi ngày.
